Het pad naar een nieuwe gemeente

Vraag

Het pad naar een nieuwe gemeente

Antwoord

De naam van de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden komt niet zomaar uit de lucht vallen. We hebben ervoor gekozen om de gemeente te noemen zoals dit gebied vroeger ook al heette: Vijfheerenlanden. Hier leest u een beschrijving van de historie.

De naam is geïnspireerd op de vijf heren die sinds 1428 de baas waren over een eigen gebied: het Land van Arkel, Ter Leede, Hagestein, Everdingen en Vianen. De grens van dit gebied is al een stuk ouder en dit heeft te maken met water. Toen graaf Floris V van Holland in 1277 de Alblasserwaard tegen wateroverlast uit Gelderland wist te beschermen met de aanleg van een dwarsdijk op de Lekdijk, de Zouwendijk langs het water de Zederik, had de hoek van zijn graafschap pech. Nu kreeg het gebied ten oosten van de Zouwendijk al het water uit de Betuwe. Zeven jaar later, op 11 april 1284, sloegen elf lokale heren en twee Utrechtse gemeenschappen in de kerk van Everdingen de handen in elkaar en besloten de oostgrens te beschermen met de aanleg van de Diefdijk op een oude weg tussen de Lek en de Linge.

Herindelingen

Tot 1795 bestond de Vijfheerenlanden uit zestien gemeenten. Belangrijke grenswijzigingen vonden plaats in 1820 toen Everdingen, Zijderveld en Hagestein bij Holland werden gevoegd. De twaalf gemeenten in de toenmalige Vijfheerenlanden werden op 1 januari 1986 samengevoegd tot drie gemeenten: Vianen, Leerdam en Zederik. In 2002 werd de gemeente Vianen bij de provincie Utrecht gevoegd.

Korte herindelingsgeschiedenis

We maken weer een sprongetje. Begin 2014 verscheen het advies van de commissie Schutte. Deze commissie deed in opdracht van de gemeenten in de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden onderzoek naar de toekomst van de regio. Een van de aanbevelingen uit dat advies was dat de gemeenten Leerdam, Vianen en Zederik samen zouden gaan om een robuuste en toekomstbestendige gemeente te vormen.

In 2014 hebben Leerdam, Zederik en Vianen onderzocht of dat mogelijk en haalbaar was. Met digitaal onderzoek onder de inwoners en inwonersavonden. Ook zijn er discussies gevoerd met de gemeenteraden, colleges, maatschappelijke instellingen en partners. Uitkomst van dat onderzoek bevestigde dat een samenvoeging van de drie gemeenten de meest robuuste en toekomstbestendige richting is.

Is het ook haalbaar?

De gemeenteraden van Zederik, Leerdam en Vianen hebben op 17 maart 2015 besloten om een aanvullend haalbaarheidsonderzoek te doen naar de thema’s financiën, provincie, gemeenschappelijke regelingen en het toekomstbeeld op hoofdlijnen van de gemeente Vijfheerenlanden. In het rapport staat dat de gemeenten qua toekomstbeeld en beleid goed bij elkaar passen. Ook financieel gezien zijn er voldoende redenen om samen te gaan werken. In het onderzoek is ook bekeken bij welke provincie deze nieuwe gemeente het beste past. Leerdam en Zederik liggen namelijk in Zuid-Holland en Vianen ligt in de provincie Utrecht.

Een bijzonder moment

De gemeenteraden van Leerdam, Vianen en Zederik zijn op dinsdagavond 10 november 2015 akkoord gegaan met de drie beslispunten:

  • kennis te nemen van het haalbaarheidsonderzoek
  • te herindelen
  • te streven naar herindeling per 1 januari 2018

Dit was een bijzonder moment. De drie gemeenten hebben op eigen initiatief en in goede harmonie gewerkt aan dit besluit. Een ruime meerderheid van de raadsleden staat achter het raadsadvies en heeft gekozen voor herindeling per 1 januari 2018. Een meerderheid van de raadsleden stemde voor de provincie Utrecht. In de gemeente Zederik was een meerderheid van stemmen voor de provincie Zuid-Holland.

De drie gemeenten hebben aan de provincies Zuid-Holland en Utrecht gevraagd om een herindelingsontwerp op te stellen. Omdat beide provincies er samen niet uitkwamen, heeft de minister van Binnenlandse Zaken de provincie Utrecht opdracht gegeven om het wetsvoorstel voor te bereiden. Uiteindelijk heeft de Eerste Kamer op 10 juli 2018 ingestemd met het wetsvoorstel om de gemeenten te herindelen en onderdeel te maken van de provincie Utrecht. Gedeputeerde Staten zegt in haar herindelingsadvies: ‘Er kan nog lang gewikt en gewogen worden, maar wat zeker de doorslag zou moeten geven in deze situatie, is de bestuurlijke voorkeur van de herindelende gemeenten zelf. De nieuwe gemeente zet in op de toekomst en zoekt een omgeving die de meeste kansen biedt. Voor Vijfheerenlanden is haar streven naar een meer invloedrijke bestuurlijke positie en economische groei, gericht op innovatie, belangrijk.’ Vijfheerenlanden is van oudsher met elkaar verbonden. De nieuwe gemeente Vijfheerenlanden is een prachtig gebied in het hart van Nederland met volop kansen voor economie, toerisme, wonen en recreatie. Groot genoeg om de taken van de toekomst op niveau uit te voeren én dichtbij inwoners en kernen te blijven staan.