Speech S. Fröhlich; eerste kroonbenoemde burgemeester gemeente Vijfheerenlanden

“Na een lang traject van jaren, met hobbels, hoogte- en dieptepunten wordt vandaag de eerste kroonbenoemde burgemeester van Vijfheerenlanden beëdigd. Daarmee is het formele fusieproces afgerond en hebben we een raad, alle wethouders én een burgemeester uit eigen gelederen. Er zijn maar weinig gemeentes die ons dat kunnen nazeggen. Voor mij persoonlijk natuurlijk ook een ongelooflijk mooi en belangrijk moment, dat met deze bijeenkomst gemarkeerd wordt en dat in mijn geheugen gegrift zal blijven.”

Foto van Sjors FrölichGeachte leden van de gemeenteraad, Geachte Commissaris van de Koning, kabinetschef, wethouders, nieuwe collega’s, oud-collega’s, familie, vrienden en andere belangstellenden.

Wat een geweldige dag. Natuurlijk voor mij persoonlijk. Daar kom ik graag zo op terug. Maar vooral voor onze gemeente.

Na een lang traject van jaren, met hobbels, hoogte- en dieptepunten wordt vandaag de eerste kroonbenoemde burgemeester van Vijfheerenlanden beëdigd. Daarmee is het formele fusieproces afgerond en hebben we een raad, alle wethouders én een burgemeester uit eigen gelederen. Er zijn maar weinig gemeentes die ons dat kunnen nazeggen.

Voor mij persoonlijk natuurlijk ook een ongelooflijk mooi en belangrijk moment, dat met deze bijeenkomst gemarkeerd wordt en dat in mijn geheugen gegrift zal blijven.

Fijn dat u er allemaal bent. U hier in de raadzaal, de belangstellenden elders in het gebouw en de mensen die thuis luisteren of kijken.

Zo’n 2,5 jaar geleden vatte ik het idee op om na te denken of het burgemeesterschap van de nieuwe gemeente iets voor mij zou zijn. Burgemeester zijn was tientallen jaren geleden al een jongensdroom van mij. En deze gemeente en dit gebied betekenen veel voor me. Dus de combinatie leek voor de hand te liggen. Ik heb met veel mensen gesproken over mijn ambitie en heb goed kunnen bestuderen wat het vak en het ambt inhouden.

Een vak, dat ik zo goed mogelijk ga proberen uit te oefenen en een ambt. Een ambt met grote waarde voor het openbaar bestuur en voor de inwoners.

We zullen met elkaar lachen en plezier maken. Tijdens de feestweken, de paardenmarkt, jubilea of andere mooie momenten in onze gemeente. Ik verheug me er op.

Maar een burgemeester is er ook, als het niet goed gaat. We zullen verdriet delen bij pech, ziekte en ongeluk. Ik zal er voor u zijn, mijn figuurlijke schouder is breder dan wat u hier ziet. 

Een toegankelijke burgemeester wil ik zijn, een redelijke bestuurder. Die ook af en toe twijfelt en zijn gevoel laat spreken. “Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan”. Zei oud-minister Jan de Koning. Die woorden heb ik in mijn oren geknoopt.

Als het nodig is: een strenge burgemeester. Bijvoorbeeld op het onderwerp integriteit. Op de overheid en dus ook de gemeente moet je altijd kunnen vertrouwen. Ja, we maken fouten, maar u kunt ons vertrouwen. 

Dit is een verantwoordelijkheid voor de ambtenaren en politici. Maar ik leg de bal ook bij de inwoners. Ondermijning is een groot probleem aan het worden. Daar waar de onderwereld en de bovenwereld verweven raken met elkaar. Het heeft terecht grote aandacht van de politie, zo heb ik al van de teamchefs vernomen.
Het begint vaak klein, maar uiteindelijk beland je in een web waar je niet meer uit komt. Ook hiervoor geldt: gewoon even nadenken. Als je je schuur kunt verhuren voor 2000 euro per maand, dan moet je zelf kunnen bedenken dat dat misschien niet is om een caravan te stallen. Maar dat daar wellicht zaken gebeuren die het daglicht niet kunnen verdragen. Ga er niet mee in zee. Als het te mooi lijkt om waar te zijn, dan is het ook te mooi om waar te zijn. 

Leden van de raad, hier in deze zaal nemen wij besluiten over onze gemeente en haar inwoners. Dat doen we op democratische wijze. U, als raad bent de baas en steunt collegevoorstellen of verwerpt die. Zo simpel is het. Toch is wat mij betreft democratie niet alleen maar: de helft +1. Democratie is ook en vooral bij de uitvoering van genomen besluiten rekening houden met de minderheid. Hoe kunnen we het goed regelen voor iedereen. Hoe kunnen we ongewenste bijeffecten opvangen en vooral: hoe leggen we het allemaal goed uit?

Deze raad en dit college werken al bijna een jaar op een bijzondere manier met elkaar samen. Iedereen is zich zeer bewust van de verantwoordelijkheid die het besturen van een jonge fusiegemeente met zich meebrengt. Voor mij was dat ook voorwaardelijk om dit avontuur aan te gaan.

Niet iedereen was en is enthousiast. Waarom de fusie, waarom naar de provincie Utrecht? Vragen, twijfels, zelfs protesten. “Het is over onze hoofden heen besloten.” Ik begrijp het. Maar toch….. Ik durf hier en nu te zeggen dat het een enorm goede stap is voor ons allemaal.
We gaan niemand vragen om geen Leerdammer meer te zijn, of niet langer Vianen als woonplaats op te geven. Natuurlijk niet. Maar met de omvang van onze nieuwe gemeente zijn we een factor van betekenis in de provincie Utrecht en naar Den Haag toe. We kunnen zo, voor al onze inwoners meer bereiken. Daar ben ik van overtuigd.

Er zijn nog littekens. Toch denk ik dat we met zijn allen vooruit moeten kijken. Ik ben voor iedereen beschikbaar om hier over te praten.

Wat kenmerkt nou die gemeente Vijfheerenlanden? Sterk in verscheidenheid zeggen we. En dat klopt wel. Daar ligt onze kracht. Op Jamaica, waar veel culturen op één eiland wonen is de kreet “Out of many people one.”

Natuurlijk zitten er verschillen tussen de dorpen en steden onderling. Natuurlijk is Kedichem anders dan Lexmond. Gelukkig maar. Laten we kijken wat we van elkaar kunnen leren. En de rivaliteit tussen Meerkerk en Ameide blijft gewoon. Maakt u zich daar geen zorgen over. Die voetbalwedstrijd blijft beladen. Maar dat is prima. Nederland – Duitsland zal ook altijd een speciale wedstrijd zijn. Tegelijkertijd zijn er binnen de EU geen twee landen te vinden die zo goed samenwerken als Nederland en Duitsland. Zo gaat dat ook met Vijfheerenlanden. Sterk in verscheidenheid en sámen een factor van betekenis.

Dus ja, die verschillen zijn er. Maar zijn er ook overeenkomsten. Zeker wel. Volgens mij moet je bij Vijfheerenlanders niet aankomen met poeha. Vijfheerenlanders werken hard en moeten niets hebben van praatjes. Dat spreekt mij aan. Zo ben ik ook. We zijn ook trots, trots op ons prachtige gebied met een schitterende historie en dat is mooi.

En…het zijn aardige mensen, de Vijfheerenlanders. Helaas is ‘aardig zijn’ geen vanzelfsprekendheid. We leven in een maatschappij waar de verschillen worden uitvergroot, waar schelden en schreeuwen soms de norm lijken. Dat is niet mijn manier van werken. Er zit geen zwakte in aardig zijn. Nee, daar zit juist krácht in. Wat vaker naar elkaar omkijken, ‘ns vragen hoe het écht gaat, elkaar groeten, elkaar een beetje helpen. Het maakt het leven zo veel aangenamer.

Dat moet een gemeente en een burgemeester voorop zeker doen. Aandacht voor mensen die het minder goed hebben. Mensen die hulp nodig hebben of een arm om de schouder. Laten wij een gemeente zijn waar dát telt.

Mijn plannen met Vijfheerenlanden zijn om er met zijn allen voor te zorgen dat het een gemeente is waar iedereen die hier woont, werkt of recreëert zich prettig en veilig voelt. Mijn ambitie reikt verder. Ik zou het geweldig vinden als de inwoners van Vijfheerenlanden trots zijn op hun gemeente. Daar gaan we hard aan werken.

Het begin is al gemaakt. En dan kom ik bij de man die tot gisteravond onze burgemeester was: Jan Pieter Lokker. Mag ik je danken, niet eens als je opvolger, maar als inwoner van deze gemeente. Wat heb je een baanbrekend, geweldig werk verricht. Als verloskundige en kraamhulp ineen bracht je deze gemeente ter wereld. Een jaar geleden werkte jij je binnen een week in en zette ons allemaal op het goede spoor. Je coachte het college en hield strak de leiding in de raad, wel met humor en relativering. Je was er voor de inwoners. Als zij wilden protesteren tegen de in hun ogen gedwongen fusie, stapte je op ze af en ging met hen in gesprek. Wat minder mensen weten is dat je altijd contact zocht met inwoners die door het noodlot waren getroffen. Huis weg door een brand, een ongeluk, een handgranaat in de buurt. Je zocht onmiddellijk contact met de mensen die het betrof. Zoals het een burgervader betaamt. Ik heb er veel van geleerd. Ook wil ik je persoonlijk danken voor de afgelopen weken. Je gaf me ruim baan om me goed voor te bereiden op deze positie, terwijl dat beslist geen vanzelfsprekendheid was. En ik mag je altijd bellen….reken er maar op dat ik dat doe. We zijn er trots op dat je voor onze gemeente nog één laatste keer de ambtsketen wilde omdoen.

Laat ik deze gelegenheid ook nemen om de burgemeesters te bedanken die de voorbereidende werkzaamheden voor Vijfheerenlanden hebben uitgevoerd en zo een enorme rol hebben gespeeld in de totstandkoming. André Bonthuis, Tjerk Bruinsma en Wim Groeneweg. Dit resultaat, deze gemeente is ook jullie succes.

Graag wil ik ook andere mensen bedanken, die mij de afgelopen weken, maanden en zelfs jaren hebben bijgestaan. Bart Bruggeman en Tjerk Bruinsma, die ik al vroeg vertelde van mijn grote droom. Mijn goede vriend Doekle Terpstra die toen hij van mijn plannen hoorde besloot om direct te verhuizen naar West Betuwe. Dick van Lingen, wat mij betreft de personificatie van een integere overheid. Frits Spits, mijn radiovader, die mij de afgelopen maanden zo vaak bestookte met steunberichten. De mooiste was wel na het eerste gesprek met de vertrouwenscommissie:

“Het gaat gewoon gebeuren. Ik heb er alle vertrouwen in. Dat zal die vertrouwenscommissie ook hebben. Waarom noemen ze hem anders zo?”

Ik mocht in de keuken kijken bij en gesprekken voeren met burgemeester Bolsius van Amersfoort, burgemeester Spies van Alphen ad Rijn, burgemeester Rehwinkel van Zaltbommel en burgemeester Molkenboer van Woerden. Dank jullie wel voor de support, de adviezen en het geloof in mij.

Dank ook aan commissaris Oosters, inwoner van onze gemeente. Die mijn kandidatuur serieus nam en mij doorgeleidde naar de commissie. Dank aan kabinetschef Bas Thomas. Ruim een jaar geleden klopte ik bij hem aan. Hij zond mij heen, maar wel met heel goede raad.

En natuurlijk u als gemeenteraad. U heeft lef getoond. U durft het aan om met een atypische kandidaat in zee te gaan. Ik waardeer uw vertrouwen enorm en zal het niet beschamen.

Tot slot dank ik natuurlijk de belangrijkste mensen in mijn leven, mijn vrouw, mijn kinderen en mijn familie.

Mijn vrouw Polly kunt u altijd herkennen. Aan haar prachtige bos blonde krullen en aan haar harde aanstekelijke lach. Als Polly in Nieuwland lacht, dan horen ze dat in Hoef en Haag. Hoewel mijn vrouw heel erg bij mij hoort is het met dit burgemeesterskoppel niet ‘2 halen, 1 betalen’.  Mijn vrouw heeft haar eigen leven en carrière en gaat daar gelukkig mee door. Natuurlijk zal ze er zijn als ze de gemeente of mij bij kan staan. Dat is namelijk de rode lijn in haar leven, mensen helpen. Ook in haar werk voor diverse hulporganisaties. Pol, zonder jou was dit nooit gelukt. Dank je wel voor je inspiratie, het motiveren, het afremmen op z’n tijd en het met beide benen op de grond houden van dit figuur.

Lieve Sterre en Twan, pa is burgemeester. Jullie vinden dat leuk, maar heel erg onder de indruk zijn jullie ook weer niet. Van de week moest ik ’s morgens een kaartje uit een pak knippen. Toen ik vervolgens met schaar de keuken in stapte keek Twan even op van zijn ontbijtbordje en zei droogjes: “Goedemorgen, heb je een lintje doorgeknipt?”

Met zulke kinderen kom je er wel.

Leden van de Raad,

We hebben veel werk te doen. Er liggen grote uitdagingen, je hoeft het nieuws maar te volgen. Stikstof, P-fas ook wij hebben daarmee te maken. We willen vooruit met de gemeente. We hebben een opdracht in de energietransitie. Zon en wind krijgen onherroepelijk een grotere rol. Onze inwoners willen we in de gemeente houden dus er moet gebouwd worden. En dan ook nog de gemeente zo mooi groen houden als zij nu is. Want als je echt naar de toekomst durft te kijken, dan vormt onze gemeente misschien straks wel het Central Park van de Randstad. Gelegen tussen stedelijke gebieden heb je hier dat mooie groene hart.

Huizenhoge uitdagingen. De bomen groeien mede door de stikstofcrisis niet tot in de hemel. Er is een nieuwe werkelijkheid ontstaan. Zoals Johan Remkes in zijn rapport schreef: “Niet alles kan”.

Een waarheid als een koe. Niet alles kan. Maar ik wil me graag concentreren op wat wél kan. En hoe wij het als raad, college, ambtelijke organisatie en inwoners gaan regelen hoe het wel kan. Natuurlijk in eendrachtige samenwerking met de buurtgemeentes en de provincie.

Sterk in verscheidenheid en samen een factor van betekenis. Dat is Vijfheerenlanden.

Ik hoop op uw steun. En u kunt op mij rekenen. Met veel trots en nederigheid ben ik heel graag de komende jaren uw burgemeester. 

Dank u wel!