Speech burgemeester Levenslicht

Het tijdelijke monument Levenslicht was te zien van maandag 27 januari tot en met zondag 3 februari 2020 op het Dokter Reilinghplein in Leerdam.

Beste dames en heren en gelukkig ook jongens en meisjes,

Het is vandaag 27 januari. Een bijzondere datum. Vandaag precies 75 jaar geleden werd concentratiekamp Auschwitz bevrijd.
Met het project Levenslicht van Daan Roosegaarde vragen we aandacht voor dat feit en herdenken we de 104.000 slachtoffers van Nederlandse afkomst.
Het is geweldig om te zien dat zo’n 170 gemeenten meedoen aan het project. Met Levenslicht lichten in totaal 104.000 stenen op. En 102 hier in Vijfheerenlanden. Eén steen voor elk slachtoffer. Een steen is onvergankelijk als de liefde en eeuwig als het geloof.

Ook in onze gemeente heeft de Holocaust diepe sporen getrokken. Natuurlijk in Vianen en Leerdam, maar ook in dorpen als Ameide, Meerkerk en Schoonrewoerd. 102 mensen uit onze gemeente die Auschwitz niet hebben overleefd. Wij herdenken hen vandaag. Joden, Roma en Sinti.

Het is onze taak, nee, het is onze plicht om hen te blijven herdenken. 75 jaar zou misschien een mooie, logische termijn zijn om de verschrikkingen van de oorlog als “verweg geschiedenis” af te doen. Als één van de onderwerpen die in het geschiedenisonderwijs aan de orde komt.
Maar dat zou een volstrekt verkeerde aanpak zijn. Wij gebruiken dit jaar en die 75 jaar om extra aandacht te geven aan het einde van de oorlog en het gedenken van alle slachtoffers.

Joden, Roma en Sinti die gewoon in onze gemeente woonden. Die onze buren waren, die hun boodschappen in Vianen of Ameide deden. Hun kinderen gingen naar school in Meerkerk of in Leerdam. Ze maakten deel uit van onze gemeenschap. 104.000 Nederlandse slachtoffers in Auschwitz. Het risico van die enorm grote getallen is dat het om cijfers gaat en niet om mensen. En daarom is het zo belangrijk om zo meteen die 102 namen te horen. En ons te realiseren dat dat 75 jaar geleden je buurman had kunnen zijn. 

Het herdenken moet doorgaan. Om ook jonge mensen de verhalen te blijven vertellen, juist als de generatie die het heeft meegemaakt er straks niet meer is.

We zullen dat ook doen als we begin mei de dodenherdenking samen meemaken en Bevrijdingsdag vieren. Want bij het herdenken hoort ook het vieren van de vrijheid. Al 75 jaar in Nederland. Die vrijheid schept verplichtingen. Verplichtingen om stil te blijven staan bij wat gebeurd is en er alles aan te doen om het nooit weer te laten gebeuren.
De verplichting om de mensen te herdenken die het niet hebben overleefd. Omdat ze tot een groep behoorden van wie werd gezegd dat die niet mocht bestaan.
De verplichting als overheid om op een respectvolle manier ook nu nog met mensen om te gaan. Slachtoffers en nabestaanden. Daarmee denken we ook na over onze eigen rol. Als je je daar in verdiept, schrik je.
Bijvoorbeeld als je kijkt naar het percentage weggevoerde Joden per land. Denemarken 1% , Italië 8%, Frankrijk 25%, België 45% en Nederland 75%. We waren een buitengewoon goed georganiseerd land, toen al. Vandaar dat de excuses die minister-president Rutte heeft gemaakt zo betekenisvol zijn.

Er zijn hier jongeren. Jullie vormen onze toekomst, de toekomst van onze gemeente. En ik doe een beroep op jullie. Hou deze verhalen en herdenkingen levend. Praat erover met elkaar. En heb het ook over wat er nu gebeurt. In de wereld, in Nederland, maar ook in je klas of je sportclub. Durf op te staan als een klasgenoot wordt gediscrimineerd. Laat dat niet gebeuren. Maak het bespreekbaar. Ik reken op jullie.
Laten we samen optrekken. Want alleen met elkaar houden we vrijheid en vrede in ere.

Dank u wel